ولى در جهان‌بينى اسلامى اساساً جهان و موجودات جهان به دو دستهء خير و شر منقسم نمىگردد ؛ در جهان ، آفريده‌اى كه نبايست آفريده شده باشد و يا بد آفريده شده باشد وجود ندارد ، همه چيز زيبا آفريده شده و همه چيز بجا آفريده شده و همه چيز مخلوق ذات احديّت است . قلمروى شيطان « تشريع » است نه « تكوين » ، يعنى قلمروى شيطان فعاليتهاى تشريعى و تكليفى بشر است . شيطان فقط در وجود بشر مىتواند نفوذ كند نه در غير بشر . قلمروى شيطان در وجود بشر نيز محدود است به نفوذ در انديشهء او نه تن و بدن او . نفوذ شيطان در انديشهء بشر نيز منحصر است به حدّ وسوسه كردن و خيال يك امر باطلى را در نظر او جلوه دادن . قرآن اين معانى را با تعبيرهاى « تزيين » ، « تسويل » ، « وسوسه » و امثال اينها بيان مىكند ؛ و اما اينكه چيزى را در نظام جهان بيافريند و يا اينكه تسلّط تكوينى بر بشر داشته باشد ، يعنى به شكل يك قدرت قاهره بتواند بر وجود بشر مسلّط شود و بتواند او را بر كار بد اجبار و الزام نمايد ، از حوزهء قدرت شيطان خارج است . تسلّط شيطان بر بشر محدود است به اينكه خود بشر بخواهد دست ارادت به او بدهد : إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ إِنَّما سُلْطانُهُ عَلَى الَّذِينَ يَتَوَلَّوْنَهُ ( 1 ) . « همانا شيطان بر مردمى كه ايمان دارند و به پروردگار خويش اعتماد و اتّكا مىكنند تسلّطى ندارد ، تسلّط او منحصر است به اشخاصى كه خودشان ولايت و سرپرستى شيطان را پذيرفته و مىپذيرند . » قرآن از زبان شيطان در قيامت نقل مىكند كه در جواب كسانى كه به او اعتراض مىكنند و او را مسئول گمراهى خويش مىشمارند مىگويد : وَ ما كانَ لِي عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي فَلا تَلُومُونِي وَ لُومُوا أَنْفُسَكُمْ ( 2 ) . « من در دنيا قوّهء اجبار و الزامى نداشتم . حدود قدرت من فقط « دعوت » بود . من شما را به سوى گناه خواندم و شما هم دعوت مرا پذيرفته و اجابت كرديد ، پس مرا ملامت

--> ( 1 ) . نحل / 99 و 100 ( 2 ) . ابراهيم / 22